Lái ô tô số tự động cho người mới

Xe số tự động không có bàn đạp côn, không phải sang số khi chạy, nên dễ làm quen hơn xe số sàn. Nhưng chính vì "dễ", người mới hay mắc vài lỗi nguy hiểm: dùng cả hai chân, vào số khi chưa đạp phanh, nhầm số D với số R. Bài này đi qua từng thao tác, kèm các câu trong bộ câu hỏi sát hạch có liên quan.

Bằng nào được lái xe số tự động

Theo điểm d khoản 1 Điều 57 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, giấy phép lái xe hạng B cho lái ô tô chở người đến 08 chỗ (không kể chỗ người lái) và ô tô tải, ô tô chuyên dùng có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 3.500 kg. Luật không chia hạng B thành số sàn và số tự động.

Người có bằng B1 số tự động cấp trước ngày 01/01/2025 vẫn chỉ được lái xe số tự động (điểm đ khoản 2 Điều 89). Khi đổi hoặc cấp lại, bằng này được chuyển sang hạng B kèm điều kiện hạn chế chỉ được điều khiển xe ô tô số tự động (điểm đ khoản 3 Điều 89). Xem thêm Bằng lái cấp trước 2025 còn dùng được không.

Các vị trí trên cần số

Nhiều xe có thêm các vị trí số thấp hoặc chế độ chuyển số tay: L, B, S, M (có nút + và −), D1, D2… Cách dùng mỗi vị trí khác nhau theo từng xe. Trước khi lái một chiếc xe lạ, hãy xem sách hướng dẫn sử dụng của chính chiếc xe đó.

Xe đang chạy thì không gài P hay R. Hai vị trí này chỉ dùng khi xe đã dừng hẳn.

Chỉ dùng chân phải

Chân phải làm cả hai việc: đạp ga và đạp phanh. Chân trái để yên, không đặt lên bàn đạp nào. Người từng lái xe số sàn hay có thói quen đưa chân trái tìm bàn đạp côn. Trên xe số tự động, chân trái đó có thể đạp nhầm vào phanh, làm xe dừng gấp, hoặc vô tình đè phanh khi chân phải đang đạp ga.

Một chân cũng có nghĩa là không bao giờ đạp ga và phanh cùng lúc. Muốn dừng thì nhấc chân khỏi ga rồi mới chuyển sang phanh.

Khởi động và vào số

Trước khi nổ máy: chỉnh ghế, gương, thắt dây đai như ở bài Lần đầu lái ô tô ra đường. Ghế cần chỉnh sao cho chân phải đạp hết hành trình bàn đạp phanh.

Câu 290 · Chương IV

Khi khởi động xe ô tô số tự động có trang bị chìa khóa thông minh có cần đạp hết hành trình bàn đạp chân phanh hay không?

1. 1Phải đạp hết hành trình bàn đạp chân phanh.
2. 2Không cần đạp phanh.
3. 3Tùy từng trường hợp.

Hiện đáp án

Xe dùng chìa khóa thông minh và nút bấm khởi động thì phải đạp hết hành trình bàn đạp phanh khi khởi động.

Trình tự đúng: đạp phanh chân hết hành trình, vào số, nhả phanh đỗ, kiểm tra lại số rồi mới nhả phanh cho xe lăn bánh. Hai điểm người mới hay quên:

• Nhìn lại cần số hoặc màn hình đồng hồ trước khi nhả phanh. Với cần số xếp thẳng hàng P, R, N, D, từ P sang D phải đi qua R và N. Nhầm D với R là xe đi ngược hướng bạn muốn.
• Đạp ga khi vào số là sai. Phương án 2 của câu 207 vào số khi đang đạp ga, xe có thể vọt đi ngay.

Lùi xe

Xe đứng yên, đạp phanh, chuyển cần sang R. Quan sát phía sau qua gương và quay đầu nhìn, rồi nhả phanh từ từ, chỉ thêm ga nhẹ khi cần. Lùi xong, đạp phanh cho xe dừng hẳn rồi mới chuyển sang D.

Dừng xe, đỗ xe

Dừng tạm (chờ đèn, chờ đường): giữ chân phanh cho tới khi đi tiếp. Khi cần số ở D hay R, nhả phanh là xe có thể chuyển động. Khi ở N, động cơ không giữ xe nên vẫn phải giữ phanh hoặc dùng phanh đỗ. Dừng chờ lâu nên để D hay về N, các tài liệu hướng dẫn khác nhau và có xe có chức năng giữ phanh tự động; hãy làm theo sách hướng dẫn của xe bạn.

Đỗ xe, tắt máy:

1. Đạp phanh chân cho xe dừng hẳn.
2. Vẫn giữ chân phanh, kéo phanh tay (hoặc bật phanh tay điện tử) và chuyển cần số về P.
3. Tắt máy.

Sách hướng dẫn của từng xe có thể ghi thứ tự kéo phanh tay và về P khác nhau; điểm chung là chân phải vẫn giữ phanh cho tới khi xe đã có phanh tay và ở số P.

Không dùng N thay cho P khi đỗ, nhất là ở chỗ dốc: ở N xe chỉ còn phanh tay giữ.

Xuống dốc, đường trơn: về số thấp, không về N

Câu này là câu điểm liệt với hạng B trở lên. Xuống dốc dài, độ dốc cao: nhả ga, về số thấp, đạp phanh chân vừa phải. Số thấp tạo phanh động cơ, đỡ cho phanh chân khỏi quá nóng. Về số N là mất hẳn phanh động cơ, nên phương án 2 sai.

Đường trơn, lầy lội cũng vậy: về số thấp, kết hợp phanh chân để giảm tốc độ; giữ số D rồi dùng phanh đỗ, hay về số N, đều sai (câu 237). Số thấp trên xe bạn là vị trí nào (L, B, S, D1, D2 hay chế độ chuyển số tay) thì xem sách hướng dẫn sử dụng. Xem thêm Đi đường đèo dốc an toàn.

Tóm lại

• Một chân phải cho cả ga và phanh; chân trái để yên.
• Đạp phanh hết hành trình khi khởi động và mỗi lần chuyển số; nhìn lại số trước khi nhả phanh.
• P, R chỉ gài khi xe đã dừng hẳn.
• Đỗ xe: phanh chân cho dừng hẳn, phanh tay, về P, tắt máy.
• Xuống dốc, đường trơn: về số thấp, phanh chân vừa phải; không về N.

Các câu hỏi trong bài trích từ bộ 600 câu hỏi sát hạch, áp dụng đến hết 28/02/2027. Các câu khác về hộp số tự động có ở bài Động cơ, hộp số và số tự động: các câu cần nhớ.