Ban đêm, đèn xe làm hai việc: giúp bạn nhìn đường và giúp người khác nhìn thấy bạn. Dùng sai đèn thì cả hai việc đều hỏng: đèn pha chiếu thẳng vào mắt xe ngược chiều có thể khiến người đó mất phương hướng trong vài giây. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định khá rõ khi nào bật đèn và khi nào phải hạ đèn.
Hai tên gọi cần nhớ: đèn chiếu xa là đèn pha, đèn chiếu gần là đèn cốt.
Khi nào phải bật đèn
Khoản 1 Điều 20 Luật: người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng phải bật đèn chiếu sáng phía trước:
- trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau;
- hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn, dù là ban ngày.
Khung giờ này áp dụng từ 01/01/2025, khi Luật có hiệu lực. Quy định cũ (Nghị định 100/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm giao thông) dùng khung 19 giờ đến 05 giờ, nên nhiều người vẫn nhớ nhầm.
Trong hầm đường bộ, xe cơ giới phải bật đèn chiếu gần bất kể giờ nào (khoản 1 Điều 26).
Bốn trường hợp phải chuyển sang đèn chiếu gần
Đèn chiếu xa giúp nhìn xa trên đường vắng, tối. Nhưng khoản 2 Điều 20 bắt buộc tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần trong 4 trường hợp:
| Trường hợp | Vì sao |
|---|---|
| Gặp người đi bộ qua đường | Đèn pha làm người đi bộ bị chói, không ước lượng được khoảng cách xe |
| Đi trên đoạn đường qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động | Đường đã đủ sáng, đèn pha chỉ làm chói người khác |
| Gặp xe đi ngược chiều, trừ khi dải phân cách có khả năng chống chói | Tránh làm chói mắt người lái xe ngược chiều |
| Chuyển hướng xe tại nơi đường giao nhau | Đèn pha khi rẽ quét ngang vào mắt người và xe ở các hướng khác |
Người lái xe sử dụng đèn như thế nào khi đi trên các đoạn đường qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động?
Câu này theo đúng điểm b khoản 2 Điều 20: trên đường qua khu đông dân cư có đèn đường đang sáng thì chỉ dùng đèn chiếu gần, không có chuyện "đường vắng thì bật pha".
Khi bị đèn xe ngược chiều làm chói mắt
Không phải ai cũng hạ đèn đúng luật. Khi gặp xe ngược chiều bật pha:
Khi đèn pha của xe đi ngược chiều gây chói mắt, làm giảm khả năng quan sát trên đường, người lái xe xử lý như thế nào dưới đây để bảo đảm an toàn?
Cách xử lý đúng là "Giảm tốc độ, giữ vững tay lái, nhìn chếch sang lề đường bên phải" (câu 241). Nhìn thẳng vào đèn sẽ làm mắt mất vài giây mới quen lại bóng tối. Nhìn theo mép đường bên phải giúp bạn vẫn giữ được hướng đi.
Đừng "trả đũa" bằng cách bật pha lại. Hai xe cùng bị chói thì nguy hiểm gấp đôi.
Khi gặp xe ngược chiều bật đèn pha trong tình huống dưới dây, bạn xử lý như thế nào?
Trong hình, xe ngược chiều đang bật đèn pha chói, phía trước cùng chiều có một xe con, bảng đồng hồ cho thấy xe mình đang bật đèn chiếu gần. Vượt lúc này là đi vào đúng vùng bạn đang bị chói, không nhìn rõ. Phương án đúng là "Giữ nguyên đèn chiếu gần, giảm tốc độ, đi sau xe phía trước" (câu 595).
Với ô tô, bộ câu hỏi cũng yêu cầu: khi tới gần xe ngược chiều ban đêm, chuyển từ đèn chiếu xa sang chiếu gần, không nhìn thẳng vào đèn xe ngược chiều mà nhìn chếch sang phải theo chiều đi của mình (câu 225).
Xin vượt và dùng còi ban đêm
- Xin vượt bằng đèn sau 22 giờ. Xe xin vượt phải báo hiệu bằng nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi. Riêng trong đô thị và khu đông dân cư, từ 22 giờ đến 05 giờ hôm sau chỉ được xin vượt bằng đèn (khoản 5 Điều 14).
- Không dùng còi từ 22 giờ đến 05 giờ trong khu đông dân cư, khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ xe ưu tiên (khoản 2 Điều 21).
Nháy đèn xin vượt là nháy ngắn để báo hiệu, không phải bật pha liên tục sau đuôi xe trước.
Một vài thói quen giúp lái đêm an toàn hơn
- Lau sạch kính chắn gió và đèn trước khi đi. Kính bẩn làm ánh đèn xe ngược chiều tỏa ra, chói hơn.
- Kiểm tra đèn phanh, đèn hậu, xi nhan. Ban đêm người phía sau chỉ thấy bạn qua các đèn này. Đèn phanh trên xe mô tô vừa báo xe đang giảm tốc, vừa giúp định vị xe vào ban đêm (câu 285).
- Đi chậm hơn ban ngày. Đèn chiếu gần chỉ soi được một đoạn ngắn phía trước. Hãy chạy ở tốc độ mà bạn dừng kịp trong phạm vi đèn soi tới.
- Chú ý biển tốc độ ban đêm. Có biển báo tốc độ tối đa riêng cho ban đêm, ví dụ câu 335 và câu 360 trong bộ câu hỏi.
- Buồn ngủ thì dừng nghỉ. Tìm chỗ an toàn, nghỉ ngắn rồi mới đi tiếp.
Tóm lại
- Bật đèn từ 18 giờ đến 06 giờ, và cả ban ngày khi mưa, sương mù, khói bụi.
- Chuyển sang đèn chiếu gần khi gặp người đi bộ qua đường, đi trong khu đông dân cư có đèn đường, gặp xe ngược chiều (trừ khi có dải phân cách chống chói), rẽ ở nơi giao nhau.
- Bị chói: giảm tốc, giữ lái, nhìn chếch sang lề phải, không bật pha lại.
- Trong khu đông dân cư từ 22 giờ đến 05 giờ: xin vượt bằng đèn, không dùng còi.
Các câu hỏi trong bài trích từ bộ 600 câu hỏi sát hạch, áp dụng đến hết 28/02/2027. Xem thêm Sử dụng còi và đèn chiếu sáng.
Nguồn
Đã đối chiếu với văn bản gốc và các nguồn dưới đây lần cuối ngày 22/10/2026.
- Văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật 36/2024/QH15, sửa đổi bởi Luật 118/2025/QH15), Cổng TTĐT Chính phủ
- Khung giờ bắt buộc bật đèn xe từ 01/01/2025 (LuatVietnam)
- Các trường hợp người lái xe phải tắt đèn pha, bật đèn chiếu gần từ 01/01/2025 (Tạp chí Luật sư Việt Nam)
Điểm mù của ô tô và xe tải: nhận biết và phòng tránh
Lái xe an toàn khi trời mưa bão
Đi đường đèo dốc an toàn