Điểm mù của ô tô và xe tải: nhận biết và phòng tránh

Bạn đã nhìn gương, xi nhan đầy đủ, vậy mà vẫn suýt va vào một chiếc xe máy bên cạnh. Chiếc xe máy đó nằm trong điểm mù: vùng quanh xe mà người lái không nhìn thấy, kể cả qua gương. Xe càng lớn, điểm mù càng rộng. Hiểu điểm mù nằm ở đâu là cách đơn giản nhất để tránh loại va chạm này, dù bạn lái ô tô hay đi xe máy.

Điểm mù là gì

Theo Cục Cảnh sát giao thông, điểm mù là vùng không gian bên ngoài xe bị che khuất, không nằm trong tầm nhìn của người lái. Có ba vùng chính:

• Phía trước, sát đầu xe. Đầu xe càng cao, vùng sát trước mặt càng khó thấy. Một em bé hoặc một chiếc xe máy dừng sát đầu xe tải có thể hoàn toàn khuất tầm nhìn.
• Hai bên hông. Gương chiếu hậu chỉ thấy một góc phía sau. Phần ngay cạnh thân xe, hơi lùi về sau chỗ người lái, thường không có trong gương.
• Phía sau. Nhất là phần thấp sát đuôi xe, nơi nhiều vụ tai nạn xảy ra khi lùi.

Với xe tải, xe container, xe khách lớn, cả ba vùng trên đều rộng hơn nhiều, do đầu xe cao và thân xe dài. Hai bên hông đặc biệt nguy hiểm khi xe rẽ hoặc chuyển làn. Xe dài cần nhiều chỗ để rẽ, và khi rẽ, bánh sau đi sát phía trong vòng cua hơn bánh trước, nên người và xe đứng sát góc đường có nguy cơ bị cuốn vào gầm.

Luật yêu cầu quan sát những gì

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 không dùng từ "điểm mù", nhưng nhiều quy tắc đòi hỏi người lái phải quan sát đủ trước khi đổi hướng di chuyển:

Cả bốn tình huống đều là lúc xe đi vào vùng mà người lái vừa không nhìn thẳng tới. Đó cũng là lúc điểm mù gây nguy hiểm nhất.

Bộ câu hỏi sát hạch có nhiều câu về đúng những thao tác này. Câu dưới đây là câu điểm liệt với hạng B trở lên:

Câu này theo đúng khoản 1 Điều 16: khi lùi phải quan sát hai bên và phía sau, có tín hiệu, và lùi với tốc độ phù hợp. Nhìn phía trước rồi lùi nhanh là bỏ qua đúng vùng điểm mù phía sau.

Khi xuống xe, người lái phải quan sát cả phía trước, phía sau và bên mở cửa, mở hé trước rồi mới mở rộng. Với ô tô đỗ sát lề phải, cửa người lái mở ra phía làn xe chạy; xe máy đi tới từ phía sau bên trái rất dễ nằm ngoài tầm mắt nếu người lái chỉ nhìn phía trước.

Nếu bạn lái ô tô

• Chỉnh gương cho từng lúc. Khi chạy bình thường, chỉnh gương hai bên đủ rộng để thấy hai bên hông xe. Khi lùi hoặc đỗ, có thể chỉnh hẹp lại để thấy góc sau và bánh sau.
• Quay đầu nhìn trước khi xuất phát, chuyển làn hoặc nhập làn. Gương không thấy hết mọi vùng quanh xe.
• Xi nhan sớm, chuyển làn từ từ. Người trong điểm mù của bạn có thêm thời gian để nhận ra và nhường.
• Nhờ người hướng dẫn khi lùi hoặc đỗ, nhất là ở khu dân cư, nơi có trẻ em, người già, người đi bộ.
• Camera, cảm biến chỉ là hỗ trợ. Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP.HCM khuyến cáo xe tải trọng lớn lắp gương cầu lồi, camera 360 độ, cảm biến. Dù vậy, người lái vẫn phải tự quan sát như luật yêu cầu.

Vượt xe tải, xe kéo rơ moóc

Câu này gói gọn cách vượt xe lớn an toàn: giữ khoảng cách, tránh đi vào điểm mù của xe kéo rơ moóc, xin vượt bằng xi nhan, đèn, còi; khi được phép thì vượt dứt khoát, không chạy song song bên cạnh; vượt xong nhìn gương phải, thấy đủ khoảng trống mới trở về làn. Cả ba ý đều đúng nên phương án đúng là "Cả ba ý trên" (câu 251).

Nếu bạn đi xe máy

Cục Cảnh sát giao thông và Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP.HCM khuyến cáo người đi xe máy tránh lọt vào điểm mù của xe lớn:

• Không đi sát đầu xe, sát hông xe tải, xe container, xe khách. Không tạt đầu xe lớn.
• Không dừng ngay sau hoặc sát bên xe lớn khi chờ đèn đỏ. Dừng lùi lại hoặc lệch ra để tài xế nhìn thấy bạn.
• Khi xe lớn bật xi nhan rẽ, giảm tốc, nhường xe rẽ trước. Không rẽ hoặc vượt song song bên cạnh xe đang rẽ.
• Vượt thì vượt dứt khoát, giữ khoảng cách, không vượt ở khúc cua hoặc nơi bị che khuất tầm nhìn.

Gương chiếu hậu của xe máy cũng có giới hạn. Câu dưới đây hỏi gương dùng để làm gì:

Gương giúp quan sát phía sau bên trái và bên phải trước khi chuyển hướng. Nhưng giống ô tô, gương xe máy cũng không thấy hết vùng ngay cạnh bạn. Liếc nhanh qua vai trước khi chuyển làn vẫn cần thiết.

Tóm lại

• Điểm mù nằm ở sát đầu xe, hai bên hông và phía sau. Xe càng lớn, điểm mù càng rộng.
• Luật yêu cầu quan sát hai bên và phía sau khi chuyển làn, chuyển hướng, lùi xe, mở cửa xe.
• Lái ô tô: chỉnh gương, quay đầu nhìn, xi nhan sớm, nhờ người hướng dẫn khi lùi.
• Đi xe máy: tránh xa đầu và hông xe lớn, không chạy song song, nhường xe lớn khi nó rẽ.

Các câu hỏi trong bài trích từ bộ 600 câu hỏi sát hạch, áp dụng đến hết 28/02/2027. Xem thêm các câu về kỹ thuật lái trong chương III.