Mức phạt không đội mũ bảo hiểm: người lái và người ngồi sau

Mũ bảo hiểm là thứ bảo vệ đầu bạn khi ngã xe. Vì vậy luật bắt buộc cả người lái lẫn người ngồi sau phải đội, và phải cài quai. Khi một người không đội, có thể cả hai người trên xe cùng bị phạt. Bài này tổng hợp mức phạt từng người và trường hợp chở trẻ em.

Mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, áp dụng từ 01/01/2025. Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/8/2026) sửa đổi một số điều của Nghị định 168 nhưng không sửa các quy định về mũ bảo hiểm ở Điều 7, Điều 9 và Điều 12, nên các mức dưới đây giữ nguyên. Cập nhật ngày 22/10/2026.

Luật yêu cầu gì

Theo khoản 2 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người lái xe và người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách. Khoản 3 Điều 31 của Luật quy định tương tự cho người điều khiển và người được chở trên xe đạp máy.

Như vậy có hai yêu cầu đi cùng nhau: đội mũ đúng quy chuẩn, và cài quai. Đội mũ mà không cài quai cũng bị coi là vi phạm. Đây là câu điểm liệt trong đề thi lý thuyết:

Phương án đúng là phương án 1. Hai phương án còn lại đều sai ở chỗ cho phép người ngồi sau không đội mũ, hoặc đội mà không cài quai.

Bảng mức phạt từng người

Các lỗi về mũ bảo hiểm không bị trừ điểm giấy phép lái xe. Khoản 13 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, nơi liệt kê các lỗi bị trừ điểm của người lái xe mô tô, không có điểm h và điểm i khoản 2.

Người ngồi sau không đội mũ: phạt ai

Câu hỏi này có ngay trong bộ đề thi:

Phương án đúng là phương án 4: xử phạt cả người điều khiển và người được chở. Người lái bị phạt vì đã chở người không đội mũ (điểm i khoản 2 Điều 7). Người ngồi sau bị phạt vì chính mình không đội mũ (điểm b khoản 5 Điều 12).

Ví dụ: bạn đi xe máy, cả bạn và người ngồi sau đều không đội mũ. Bạn vi phạm cả điểm h và điểm i khoản 2 Điều 7, mỗi hành vi có khung phạt 400.000 đến 600.000 đồng. Người ngồi sau vi phạm điểm b khoản 5 Điều 12, khung phạt cũng 400.000 đến 600.000 đồng.

Vì vậy, trước khi chở ai, bạn nên nhắc họ đội mũ và cài quai. Có mũ dự phòng trong cốp xe là thói quen tốt.

Chở trẻ em thì sao

Điểm i khoản 2 Điều 7 có ba ngoại lệ: người lái không bị phạt khi chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 06 tuổi, hoặc áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật mà người được chở không đội mũ.

Ngoại lệ này chỉ nói về việc không xử phạt người lái. Luật vẫn yêu cầu người được chở đội mũ bảo hiểm (khoản 2 Điều 33). Khoản 7 Điều 5 của Luật còn quy định thành viên trong gia đình có trách nhiệm nhắc nhở nhau sử dụng ghế dành cho trẻ em hoặc có người lớn ngồi cùng trẻ phía sau khi chở trẻ em dưới 06 tuổi bằng xe gắn máy, xe mô tô.

Đầu trẻ nhỏ rất dễ tổn thương khi ngã. Cách an toàn hơn là cho trẻ đội mũ bảo hiểm vừa cỡ đầu, cài quai chắc, và có người lớn ngồi giữ phía sau khi trẻ còn nhỏ.

Một quy định khác hay đi kèm: xe máy hai bánh chỉ được chở một người, nhưng được chở tối đa hai người nếu một người là trẻ em dưới 12 tuổi (khoản 1 Điều 33 Luật). Chi tiết ở bài Xe máy được chở mấy người, trẻ em mấy tuổi được ngồi.

Đội mũ thế nào cho đúng

• Chọn mũ đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy. Mũ đồ chơi, mũ thời trang không có tác dụng bảo vệ.
• Mũ vừa đầu: đội lên không bị lắc, không bị trượt ra sau gáy.
• Cài quai chặt dưới cằm, chừa vừa đủ để thở và nói thoải mái. Quai lỏng thì khi ngã mũ dễ văng ra.
• Thay mũ khi vỏ mũ đã nứt, vỡ hoặc mũ đã chịu va đập mạnh.

Các câu khác về mũ bảo hiểm có trong bài Mũ bảo hiểm và điện thoại khi lái xe. Mức phạt cầm điện thoại, che ô khi đi xe máy có ở bài Mức phạt dùng điện thoại khi lái xe.

Đội mũ đúng cách mỗi lần lên xe, kể cả khi chỉ đi quãng ngắn, vừa giúp bạn không bị phạt, vừa bảo vệ chính bạn và người ngồi sau.